Мәзір
Басты бет Қабылдауға жазылу Кіру
16.11.2026

РНП Конституциялық Сотта тегін нотариаттық көмекті қаржыландыру жөніндегі ұстанымы туралы сөз сөйледі

РНП · Жаңалықтар
РНП Конституциялық Сотта тегін нотариаттық көмекті қаржыландыру жөніндегі ұстанымы туралы сөз сөйледі

2026 жылғы 13 қарашада Қазақстан Республикасының Конституциялық Сотында Қостанай қаласының нотариусы Жанар Шакированың өтініші бойынша отырыс өтті. Отырыста «Адвокаттық қызмет және білікті заң көмегі туралы» Заңның 25-бабы 3) тармақшасының Конституцияға сәйкестігі қаралды. Бұл норма нотариустардың нотариат туралы заңнамада белгіленген жағдайларда мемлекет кепілдік берген білікті заң көмегін өтеусіз көрсетуін көздейді.
Отырысқа Республикалық нотариаттық палатаның төрағасы Олег Полумордвинов пен РНП атқарушы директоры Гульнара Рыспекова қатысты.
Жанар Шакирова Конституциялық Сотқа жүгінгенге дейін ақы төлеуден босатылған азаматтарға нотариаттық әрекеттер жасағаны үшін шығындарды өтеу мәселесі соттарда қаралған. Өтініш иесі өз қызметін өзі қаржыландыратын және мемлекет белгілеген жеңілдіктерді өз есебінен қамтамасыз ететін жекеше нотариустың құқықтарын қорғау мәселесін көтерді.
Республикалық нотариаттық палата Конституциялық Сотқа жазбаша құқықтық ұстанымын ұсынды. Отырыста сөз сөйлеген Олег Полумордвинов РНП азаматтарға берілген әлеуметтік кепілдіктердің сақталуын қолдайтынын атап өтті. Сонымен бірге нотариустардың мемлекет кепілдік берген білікті заң көмегі жүйесіне қатысуы осы көмекті қаржыландыру тәртібімен бірге заңнамада толық реттелуге тиіс деп атап өтті.
«Азаматтың көмекті тегін алуы сол көмекті көрсеткен маманның еңбегі де ақысыз болуы керек дегенді білдірмейді»,  - деді РНП төрағасы.
Палатаның ұстанымына сәйкес, заңнама нотариустарды мемлекет кепілдік берген білікті заң көмегін көрсететін тұлғалардың қатарына қосқанымен, олардың осы қызметін қаржыландырудың арнайы тетігін белгілемеген. Соның салдарынан азаматтарды ақы төлеуден толық немесе ішінара босатуға байланысты шығындар іс жүзінде жекеше нотариустың өзіне жүктеледі.
РНП нотариустардың кеңсе ұстау, жұмысты ұйымдастыру және кәсіби қызметті қамтамасыз ету шығындарын өздері өтейтінін, сондай-ақ мүліктік жауапкершілік көтеретінін атап өтті. Бұл ретте олар мемлекет белгілеген ақы мөлшерін немесе жеңілдік алушылардың тізбесін өзгерте алмайды әрі азаматтан заң бойынша төлеуден босатылған соманы талап етуге құқылы емес.
Олег Полумордвинов нотариустардың шығындарын өтеу мәселесін кәсіби қауымдастық бұған дейін де бірнеше рет көтергенін еске салды. Атап айтқанда, бұл мәселе 2023 жылы Әділет министрлігінің Қоғамдық кеңесінде және Сенаттың бейінді комитетінде талқыланған.
РНП нотариат туралы заңнама нормаларын мемлекет кепілдік берген білікті заң көмегінің жалпы жүйесімен үйлестіріп, оны қаржылай қамтамасыз ету тетігін айқындау қажет деп есептейді. Ал нақты үлгіні таңдау заң шығарушы мен уәкілетті мемлекеттік органдардың құзыретіне жатады.
Палата үшін бастысы азаматтарға берілген жеңілдіктерді сақтай отырып, оларды қамтамасыз етуге жұмсалатын шығындарды әділ бөлу.
Сондай-ақ отырыста Әділет министрлігі, Қаржы министрлігі, Бас прокуратура және Қазақстан Республикасындағы Адам құқықтары жөніндегі уәкілдің өкілдері баяндама жасады. «Дентонс Казахстан» ЖШС серіктесі Кенжебаева Айгуль Толеухановна сараптамалық қорытындысын ұсынды.
Конституциялық Соттың осы өтініш бойынша қорытынды шешімі әлі қабылданған жоқ. Республикалық нотариаттық палата қарау нәтижелері туралы қосымша хабарлайды.

Жаңалықтарға оралу