2026 жылғы 16 қарашада Астана қаласының нотариусы Индира Смаилова «Нотариаттық тәжірибедегі шарттық құқықтың өзекті мәселелері: Ресей және шетел тәжірибесі» атты халықаралық дөңгелек үстелге қатысты. Ол «Қазақстан Республикасының нотариаттық тәжірибесінде цифрлық технологияларды қолдану ерекшеліктері» тақырыбында баяндама жасады.
Іс-шараны Ресейдің Федералдық нотариаттық палатасы мен Нотариаттық қызметті ғылыми-әдістемелік қамтамасыз ету орталығы ұйымдастырды. Мәскеуде өткен дөңгелек үстелге тікелей және онлайн қатысу мүмкіндігі қарастырылды. Кездесуге ғылыми және әдістемелік жұмыспен айналысатын нотариустар, ТМД-ның нотариаттық қызмет саласындағы базалық ұйымының және ғылыми қауымдастықтың өкілдері шақырылды.
Бағдарламада мәмілелерді куәландыру кезінде цифрлық технологияларды қолдану, кәсіпкерлердің құқықтарын қорғау, жылжымайтын мүлікке, отбасылық және корпоративтік қатынастарға байланысты шарттар, сондай-ақ өкілдік, сенімхаттар мен трансшекаралық мәмілелер мәселелері қамтылды.
Индира Смаилова баяндамасында Қазақстан нотариустарының мемлекеттік ақпараттық жүйелермен электрондық өзара іс-қимыл тәжірибесін таныстырды. Ол тіркелген құқықтар мен ауыртпалықтар туралы мәліметтерді алу, жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеуге құжаттарды электрондық жолмен жіберу және eNotary сервисі арқылы жекелеген нотариаттық әрекеттерді қашықтан жасау тәртібіне тоқталды.
Баяндаманың негізгі өзегі — цифрлық мүмкіндіктерді кеңейте отырып, нотариаттық қызметтің құқықтық кепілдіктерін сақтау. Электрондық жүйелер қажетті мәліметтерді жедел алуға көмектеседі. Алайда нотариус құжаттарды зерделеп, тараптардың шынайы ниетін анықтап, мәміленің құқықтық салдарын түсіндіруге тиіс.
«Электрондық тізілім — ақпарат көзі. Бірақ ол нотариустың кәсіби құқықтық талдауын алмастырмайды», — деп атап өтті Индира Смаилова.
Жылжымайтын мүлікпен жасалатын мәмілелер мысалында ол меншік құқығының ауысуын электрондық тіркеудің маңызын түсіндірді. Сонымен қатар төлемді кейінге қалдыру немесе бөліп төлеу көзделген шарттарда сатушының мүддесін қорғау мәселесін көтерді. Мұндай мәмілелерде есеп айырысу тәртібін, төлемнің жасалғанын растау тәсілдерін және міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз ету шараларын алдын ала айқындау қажет.
Халықаралық ынтымақтастыққа арналған бөлімде электрондық сенімхаттарды трансшекаралық тексеру мүмкіндіктері қарастырылды. Индира Смаилова бір мемлекетте куәландырылған сенімхат басқа елде пайдаланылған кезде оның түпнұсқалығын, өкілге берілген өкілеттіктерді және күшінің жойылған-жойылмағанын тексеруге арналған қорғалған тетіктерді дамыту өзекті екенін айтты.
Сондай-ақ баяндамашы мемлекеттік ақпараттық жүйелердегі мәліметтердің дұрыстығы мен уақтылы жаңартылуын, электрондық сервистердің тұрақты жұмысын және техникалық ақаулар туындаған кездегі іс-қимыл тәртібін одан әрі жетілдіру қажет екенін атап өтті. Автоматтандырылған құралдар енгізілгенде де нақты жағдайға құқықтық баға беру және нотариаттық әрекет жасау туралы шешім қабылдау нотариустың жауапкершілігінде қалуға тиіс.
«Меніңше, болашақ нотариат адам қатыспайтын нотариат емес. Ол заманауи цифрлық технологиялардың көмегімен нотариус өзінің құқық қорғау міндетін бұрынғыдан да тиімді атқаратын нотариат», — деді Индира Смаилова.
Дөңгелек үстел Қазақстан нотариатының цифрлық шешімдерді қолдану тәжірибесін таныстыруға және одан әрі кәсіби тәжірибе алмасуға негіз болатын мәселелерді ортаға салуға мүмкіндік берді.
17.11.2026
Халықаралық дөңгелек үстелде Қазақстан нотариатының цифрландыру тәжірибесі қаралды
РНП
