Экономист әрі қоғамдық сарапшы Ануар Нұртазин Қазақстан нотариустарының нотариат қызметін одан әрі цифрландыруды және нотариаттық іс жүргізудің жекелеген тетіктерін өзгертуді көздейтін заң жобасына қатысты Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевқа және мемлекеттік органдарға жолдаған ұжымдық үндеуін қолдады.
Сарапшы өз жарияланымында нотариат қауымдастығы көтерген мәселелер кәсіби пікірталас шеңберінен әлдеқайда асып түсетінін және миллиондаған азаматтардың мүдделеріне, сондай-ақ елдің құқықтық және экономикалық жүйесінің тұрақтылығына тікелей әсер ететінін атап өтті.
Ануар Нұртазиннің пікірінше, ұсынылып отырған кейбір өзгерістер әкімшілік жүктемені азайтудың орнына, керісінше, сот дауларының көбеюіне, азаматтардың шығындарының артуына және азаматтық айналымға қатысушылардың құқықтарын қорғау саласында қосымша тәуекелдердің туындауына алып келуі мүмкін.
Сарапшы атқарушылық жазба институтының жұмыс істеу мәселелеріне ерекше назар аударды. Ол осы тетікті қолданудың негізгі шарты ретінде талаптардың даусыздығы қағидатын сақтаудың маңыздылығын атап өтіп, шартта келісімнің болуы болашақта тараптар арасында дау туындамайтынына әрдайым кепіл бола бермейтінін айтты.
Жарияланымда нотариат қызметін цифрландыру мәселелері де қозғалды. Автордың пікірінше, цифрлық шешімдерді енгізу үшін резервтік тетіктер, жауапкершілікті бөлу жүйесі және деректерді сенімді қорғау іспеттес егжей-тегжейлі әзірленген регламенттер болуы қажет.
«Нотариат ақпараттың ең сезімтал санаттарымен жұмыс істейді: мәмілелер, мүлік, қарыздар, мұрагерлік, сенімхаттар, отбасылық және мүліктік қатынастар. Бұл деректерді сақтау, беру немесе оларға қол жеткізу архитектурасындағы кез келген қателік жай ғана техникалық ақау емес, миллиондаған азаматтар үшін қаржылық-экономикалық тәуекел болып табылады», – деп атап өтті сарапшы.
Ануар Нұртазин сондай-ақ нотариаттың тәуелсіздігінің құқықтық мемлекеттің негізгі институттарының бірі ретіндегі маңызын ерекше атап өтті. Оның пікірінше, нотариат жүйесіне деген сенім азаматтық айналымның тұрақтылығына, инвестициялық ахуалға және азаматтардың құқықтық қорғалуы деңгейіне тікелей әсер етеді.
Сарапшы кез келген реформалар тек технологиялық мүмкіндіктер тұрғысынан ғана емес, олардың құқықтық айқындыққа, транзакциялық шығындарға және қоғамның мемлекеттік институттарға деген сеніміне ықпалы тұрғысынан да бағалануы тиіс деген қорытындыға келді.
«Құқықтық мемлекетті «алдымен енгізіп алайық, кейін түсінерміз» деген қағидатпен құруға болмайды. Сондықтан нотариустардың ұжымдық үндеуін елемей қоймай, мәні бойынша қарастыру қажет. Өйткені бұл жерде жіберілген қателіктің құны – азаматтардың Қазақстанның құқықтық жүйесіне деген сенімі», – деп атап өтті Ануар Нұртазин.
Еске салсақ, бұған дейін Қазақстан нотариустары Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың атына ұжымдық үндеу жолдап, онда нотариат қызметін цифрландыруға, атқарушылық жазбаларды жасау тәртібіне және нотариаттық өзін-өзі басқару органдарының тәуелсіздігіне қатысты заң жобасының бірқатар ережелеріне алаңдаушылық білдірген болатын. Нотариат қауымдастығы ұсынылып отырған өзгерістерді тәжірибелі нотариустардың, сарапшылардың және азаматтық қоғам өкілдерінің қатысуымен жан-жақты талқылауды қамтамасыз етуге шақырды.